Cụ thể hóa giáo dục lý tưởng cho thanh niên trong tình hình mới

Nghị quyết số 25, Hội nghị lần thứ 7 của Ban chấp hành Trung ương Đảng (Khoá X) khẳng định rõ quan điểm chỉ đạo của Đảng ta đối với công tác thanh niên trong tình hình mới hiện nay của đất nước. Chính thanh niên là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp CNH - HĐH, hội nhập quốc tế và xây dựng CNXH. Từ việc xác định “Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố nguồn lực con người”, Đảng ta khẳng định “Chăm lo phát triển thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo đảm cho sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước”.

Do đó, một trong những nhiệm vụ và giải pháp được nêu cụ thể trong Nghị quyết 25 TW7 (khoá X) là: “Tăng cường giáo dục lý tưởng, đạo đức cách mạng, lối sống văn hoá, ý thức công dân để hình thành thế hệ thanh niên có phẩm chất tốt đẹp, có khí phách và quyết tâm hành động thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá”. Rõ ràng, giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng cho tuổi trẻ là vấn đề trọng yếu của công tác thanh niên, đây là điều cốt lõi trong chiến lược “xem trọng nhân tố con người” của Đảng ta, đồng thời đây còn là trọng trách, chức năng cơ bản của tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.

I-va-nốp, nhà tâm lý học Nga cho rằng: “Lý tưởng là cái mà vì nó mà con người ta sống dưới ánh sáng của nó ta thấy hết ý nghĩa của cuộc đời”. Như vậy, lý tưởng là mục tiêu cao đẹp nhất, một hình ảnh mẫu mực, tương đối hoàn chỉnh, có sức lôi cuốn con người vươn tới nó. Người sống có lý tưởng luôn luôn nuôi dưỡng ước mơ và khát vọng. Chính điều này thôi thúc mỗi người không ngừng phấn đấu vươn lên với sức mạnh của ý chí và bản lĩnh.

Lý tưởng cách mạng là một nội dung cụ thể của lý tưởng. Lý tưởng cách mạng nói riêng hay lý tưởng sống nói chung là một phạm trù rất trừu tượng cần được cụ thể hoá. Nghĩa là, khi giáo dục lý tưởng cho thanh niên cần phải chỉ rõ những nội dung cụ thể, đó là “những mẫu số chung” nhưng phải gắn liền với đời thường để mỗi bạn trẻ có thể soi rọi, tự đánh giá mình và đánh giá bạn bè của mình theo những chuẩn mực rất chung ấy, cần tránh đề cập điều mơ hồ và không quá nặng về rao giảng chính trị. Bởi thanh niên thường có ước mơ lãng mạn, có lý tưởng về con người cụ thể, sau đó mới hướng tới con người mẫu khái quát.

Bác Hồ kính yêu của chúng ta - một tấm gương sáng ngời cho tuổi trẻ Việt Nam phấn đấu noi theo - bởi tính chân thực về nhân cách sống, về đạo đức, lý tưởng và phong cách làm việc của Người. Lớp lớp thế hệ trẻ Việt Nam tự hào với truyền thống vinh quang của tổ chức Đoàn, được Đảng và Bác Hồ quan tâm, giáo dục, tôi luyện qua lửa đỏ đấu tranh cách mạng của dân tộc. Càng tự hào hơn khi lý tưởng của thanh niên Việt Nam không bao giờ tách rời lý tưởng của Đảng ta, dân tộc ta. Trong kháng chiến vệ quốc, đó là lý tưởng sống “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, trong hoà bình, kiến thiết nước nhà, đó là mục tiêu “ Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Ngày nay, trong thời kỳ đất nước chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, lý tưởng đó phải nâng tầm “kiên định độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội”; “nêu cao ý thức tự tôn, tự cường dân tộc, không cam chịu đói nghèo, lạc hậu”.

Lý tưởng đối với thanh niên như một đặc tính tất yếu, là mục tiêu, là động lực lớn lao, thôi thúc tuổi trẻ vượt qua mọi khó khăn, vất vả để vươn lên phía trước đón nhận vinh quang. Thực tế chứng minh rằng, thiếu lý tưởng cao đẹp và ước mơ trong sáng, tuổi trẻ có thể hủy hoại sức lực và trí tuệ của mình vào những lối sống sa đọa, tầm thường, không có ý chí phấn đấu vươn lên, dễ ủy mị, dừng bước trước khó khăn, trở ngại, dễ bị dụ dỗ, lôi kéo vào con đường vi phạm pháp luật, đánh mất đạo đức, nhân cách của tuổi trẻ. Nói chung, thiếu lý tưởng thì mỗi bạn trẻ sống cuộc đời vô vị, trở nên mất phương hướng. Thanh niên là lứa tuổi tràn đầy sức sống, sôi nổi, dào dạt như “cảnh vật đất trời vào xuân”. Thanh niên nói chung đều yêu lẽ phải, tự do, dân chủ và công bằng; ghét áp bức, bất công, sự lừa dối và mất lòng tin. Với đặc điểm tâm lý dễ hướng đến tương lai, đôi khi là mộng tưởng, bồng bột, dễ bị kích động, dễ bi quan, nản chí khi bị thất bại, thích mạo hiểm và muốn chứng tỏ chính mình…Chính vì vậy nên giáo dục lý tưởng cho thanh niên cần hướng dẫn, giúp đỡ các bạn trẻ thấy, xác định được mục đích sống, hiểu được truyền thống tốt đẹp, phác hoạ ra mẫu người thanh niên lý tưởng để họ noi theo, giúp thanh niên đi đúng con đường thực hiện lý tưởng.

Giáo dục lý tưởng cho thanh niên là hoạt động tổng thể tác động đến chính tầng lớp trẻ, chú trọng giáo dục niềm tin và khả năng đạt lý tưởng đó, điều này phải dựa trên điều kiện thực tế hiện tại làm nền tảng.

Những năm gần đây, thực hiện chủ trương của Đảng, tổ chức Đoàn - Hội - Đội tỉnh Bình Phước đã và đang dấy lên phong trào thi đua, tích cực hưởng ứng cuộc vận động “Tuổi trẻ Việt Nam học tập và làm theo lời Bác”, hoà cùng cuộc vận động lớn trong cả nước “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Cốt lõi của cuộc vận động này cần nhấn mạnh ở cách hiểu rất mộc mạc – như thế nào là “làm theo” và “làm theo” Bác như thế nào? Tất nhiên, mỗi bạn trẻ sẽ có câu trả lời xác đáng, nhưng tựu trung lại, điều lớn nhất là làm sao mỗi bạn trẻ sẽ trở nên tốt hơn, bản thân mỗi chúng ta ngày hôm nay sẽ tốt hơn ngày hôm qua, ngày mai tốt hơn ngày hôm nay và trên cơ sở cái đã tốt của ngày hôm nay.

Vì thế, để cụ thể hoá việc giáo dục lý tưởng cho thanh niên không thể không đề cập đến việc phát hiện, bồi dưỡng và tôn vinh những cá nhân điển hình “Thanh niên tiên tiến làm theo lời Bác” trên tất cả các mặt của đời sống và phong trào thanh thiếu nhi, nhân rộng điển hình để tạo ra hiệu ứng “mắt xích”- nhiều cá nhân tốt tất nhiên có tập thể những người trẻ tuổi tốt, nhiều tập thể tốt tạo ra lớp thế hệ “rường cột, tương lai của nước nhà” tốt- và như thế ta tự hào khẳng định “Con hơn cha là nhà có phúc” với đúng nghĩa của nó!

Cuộc sống lại luôn đặt ra cho mỗi con người nói chung và thế hệ trẻ nói riêng những câu hỏi cần lời giải đáp. Câu hỏi lớn nhất là “Sống để làm gì?”- đây chính là xác định mục đích sống. Về điểm này, Bác Hồ kính yêu ân cần khuyên nhủ thanh niên: “…chúng ta không được một phút nào quên lý tưởng cao cả của mình là phấn đấu cho Tổ quốc ta hoàn toàn độc lập, cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất nước ta…”( Hồ Chí Minh toàn tập, tập 10, Nhà xuất bản Sự Thật, 1989, trang 20).

Lý tưởng gắn với thanh niên như ánh sáng mặt trời với sự sống, như chính sự đòi hỏi tự thân. Điều thanh niên sợ nhất không phải là gì to tát, người trẻ sợ nhất là - sự trống rỗng trong tâm hồn- đó là sự hụt hẫng trong định hướng ngay từ tuổi thiếu thời, lúc đang còn sống trong vòng tay gia đình cho tới khi được đến trường, ngày một trưởng thành và tiếp thu kiến thức ngày càng phong phú hơn. Với nhân sinh quan của người từng trãi, với khí phách của người chiến sĩ Cộng sản lỗi lạc, đến phút cuối cuộc đời mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn không quên dặn dò toàn Đảng, toàn dân ta: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết”. Các thế hệ thanh niên Việt Nam không ngừng kế tục truyền thống cách mạng của thế hệ cha anh. Như vậy, trong điều kiện đất nước hoà bình, hội nhập và phát triển hiện nay, trách nhiệm và bổn phận của thanh niên lại càng không được quyền quên quá khứ hào hùng của cha anh ngày hôm qua, bởi Tượng đài vinh quang Việt Nam được xây lên từ máu xương của biết bao thế hệ cha anh, tất cả vì một Việt Nam trọn vẹn, độc lập, tự do, hạnh phúc.

Một số người cho rằng, cứ lo đủ việc làm cho thanh niên, cứ chăm sóc thanh niên no đủ là thanh niên sống tốt ngay! Quan điểm như thế chưa đúng. Vì thực tế cho thấy, dù thanh niên có đủ việc làm, có ăn no, mặc ấm nhưng không được giáo dục tốt thì vẫn cứ hư hỏng, không thể nối nghiệp thế hệ cha anh. Cho nên giáo dục lý tưởng nói chung và giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên phải là một chiến lược bao gồm tổng thể các mối quan hệ với giáo dục về học vấn, văn hoá, khoa học, kỹ thuật, định hướng việc làm, chăm lo cho lớp trẻ cả vật chất lẫn tinh thần. Cần phải giúp và đưa thanh niên tiếp cận thực tế, hoà hơi thở vào nhịp sống thời đại để thanh niên đi đúng quỹ đạo của thời đại, biết tôn trọng các quy luật tự nhiên, đồng thời không ngừng học hỏi, bổ sung kiến thức và ý thức sáng tạo. Từ đó thanh niên mở rộng tầm nhìn, có lòng tin, niềm tin vào tương lai…thanh niên sẽ tự giác chịu đựng những khó khăn, thử thách và tìm cách vượt qua.

Thời điểm này đây, tổ chức Đoàn- Hội từ tỉnh đến cơ sở, chi đoàn tế bào cần quan tâm sâu sắc hơn phong trào hành động cụ thể: “Mỗi thanh niên một việc làm có ích cho bản thân, cho gia đình và xã hội”; “Mỗi đoàn viên, hội viên một việc làm thiết thực cho tổ chức”. Thông qua đó từng bạn trẻ thấy được trách nhiệm đối với công việc, tự khẳng định sự sáng tạo của mình trong lao động, công tác, học tập. Tổ chức Đoàn, Hội phải thực sự là cầu nối giữa các môi trường: gia đình- nhà trường- xã hội, chứ không thể đứng độc lập, nói chung chung…và như thế, chúng ta mới cụ thể hóa Nghị quyết của Đảng vào đời sống của thanh niên bằng những chương trình , kế hoạch đúng,  sát hợp tâm tư, nguyện vọng của xã hội đang cần gì ở lớp trẻ ? Gia đình đang cần gì đối với con em? bản thân thanh niên đang cần gì đối với gia đình, ở tổ chức và ở xã hội?

Hiểu thấu đáo từng vấn đề trọng tâm của Nghị quyết 25-TW7 (khoá X), Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Bình Phước sẽ tạo được bước đột phá bằng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết, xem như một trong những cơ hội, điều kiện mà Đảng, Nhà nước đã trao và đang mong đợi ở thanh niên./.

                                                                                                          

                                                                                                             Hà Anh Dũng