Về làng Nguyễn xem múa rối nước

Là một làng nghề, làng buôn bán, tấp nập qui mô nhất huyện nhưng không vì thế mà làng Nguyễn, xã Nguyên Xá, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình lại để niềm tự hào của làng mình là nghệ thuật múa rối nước bị mai một...

             Tự hào quá khứ..

            Theo cụ Nguyễn Văn Ngữ, trưởng đoàn múa rối nước làng Nguyễn (thành viên của hiệp hội múa rối nước thế giới UNIMA), thì múa rối nước có ở làng Nguyễn từ rất lâu. Trong nhiều tài liệu, gia phả tại làng vẫn còn ghi về những lần diễn rối nước cho quan triều đình thưởng ngoạn. Nguồn cội của nghệ thuật múa rối nước là do sông nước, ao hồ Việt

            Nam dày đặc. "Tôi vẫn được các cụ đời trước kể lại là do ngập lụt, các cụ nhìn thấy những khúc gỗ, gốc tre giống hình người cứ trôi nổi, dập dềnh trên dòng nước nên đã sáng tạo ra nghệ thuật rối nước." Cụ Ngữ nói.

            Theo chân cụ Ngữ đến thăm nhà các thành viên trong đoàn múa rối nước và nơi lưu trữ những đồ nghề của đoàn mới thực sự khám phá được bề dày truyền thống của rối nước làng Nguyễn. Các thành viên trong đoàn tự hào kể: Ngay từ thời kì kháng chiến chống Pháp, Phường Rối Làng Nguyễn đã nổi danh. Trong một lần tiếp đoàn khách từ Tiệp Khắc năm 1957, Bác Hồ đã cho gọi đoàn rối của chúng tôi đến biểu diễn khiến họ vô cùng thích thú. Sau lần đó, Phường rối làng Nguyễn đã nhận được chỉ thị từ Trung ương là phải truyền lại nghề cho nhà hát múa rối nước Trung ương. Trong suốt 16 năm sau đó, người của nhà hát múa rối nước Trung ương đã về làng để học nghề nhưng cũng không thể học được hết một số trò có độ khó cao như: Rước kiệu, Ngũ Phương, Tàn voi... Đến giữa những năm 80, chúng tôi tự hào là một trong những phường rối nước đầu tiên được ra nước ngoài biểu diễn. Lần đó, nhà rối học nổi tiếng Nguyễn Huy Rồng ( hiện là chủ tịch chi hội UNIMA Việt Nam - PV) đã tin tưởng và đưa hơn 20 thành viên của phường rối chúng tôi đi Pháp biểu diễn và được đón chào nồng nhiệt..."

            Phường rối làng Nguyễn cũng tự hào là nơi lưu giữ nhiều loại con rối nhất, có kích cỡ thuộc dạng to nhất Việt Nam. Có những con rối ở đây như con rối hình Đường Tăng, anh bộ đội cao đến 0,9m. Cũng không ít những con rối nhỏ, tinh xảo như con cá, con vịt, gà... Để điều khiển được những chú rối nhiều kích cỡ khác nhau này thì người điều khiển phải có trình độ tay nghề vững. Điểm khác biệt giữa Phường rối của làng Nguyễn so với tất cả các phường rối khác là ngay lúc khai màn, một loạt quả pháo sáng chạy vòng quanh trên mặt nước Thuỷ Đình rất vui mắt. Nội dung chính của những vở diễn là các trò gắn liền với đời sống của người dân lao động, phong tục, tập quán như Lễ hội, bắt cá, làm đồng, rước kiệu...

            Vững tin vào tương lai.

            Làng Nguyễn vốn là làng nghề buôn bán tấp nập mà diễn rối nước thường chỉ là vào dịp lễ tết, hội hè. Cụ Ngữ cho biết: Nghệ nhân múa rối thường là đàn ông, cũng là trụ cột trong gia đình mà sống bằng nghề múa rối cũng hơi khó. Ngày trước chúng tôi làm bằng niềm đam mê, niềm tự hào. Mới lại nhịp sống khi đó cũng không ồn ào như bây giờ, chúng tôi cũng có nhiều thời gian nông nhàn. Bây giờ thì khác, ai cũng phải lo cho gia đình. Hơn 20 thành viên trong phường rối chúng tôi ngoài đồng ruộng, còn làm bao nghề phụ khác để lo cho gia đình. Cũng may...

            Điều may mắn mà cụ Ngữ nhắc đến ở đây là những thuận lợi của Phường rối làng Nguyễn trong việc bảo tồn và phát huy những tinh hoa của mình. Ngay từ năm 2000, Phường rối làng Nguyễn đã được chính quyền địa phương tạo điều kiện cấp cho mảnh đất đẹp, giữa làng để xây dựng một Thuỷ Đình to đẹp. Kinh phí xây dựng Thuỷ Đình này cũng được tỉnh Thái Bình hỗ trợ tối đa. Chưa hết, trong một lần đi biểu diễn ở Nhật, phường rối nước làng Nguyễn sau khi gây ấn tượng tốt đẹp trong lòng khán giả Nhật đã được họ tài trợ một khoản tiền và mỗi thành viên một bộ đồ chuyên dùng mặc dưới nước. Bác Vũ Ngọc Thắng, một thành viên trong phường rối nước hồ hởi:" Ngày trước, cứ mỗi lần xuống nước, nhất là trong mùa đông, ngày tết, chúng tôi lại phải uống cả bát nước mắm mà vẫn lạnh. Từ ngày có bộ đồ này, chúng tôi "máu" lên hẳn.

            Ngoài ra một thuận lợi lớn giúp phường rối có hoạt động mạnh là những lời mời lưu diễn liên tiếp từ các hội làng trong vùng đến các tỉnh xa, các đoàn du khách nước ngoài và những lần xuất ngoại lưu diễn đều mang lại thu nhập cho phường rối. Ông Nguyễn Như Hùng, Phó chủ tịch UBND xã Nguyên Xá, mắt cũng ánh lên niềm tự hào khi chúng tôi hỏi về Phường múa rối của làng Nguyễn, ông Hùng chia sẻ:" Không riêng gì người làng Nguyễn mà là người dân trong vùng, tronh tỉnh cũng tự hào vì có Phường rối làng Nguyễn. Suốt từ những năm 2002 đến năm 2006, Phường rối làng Nguyễn luôn giành được giải nhất trong những cuộc thi mà Phường tham gia như trong 2 kì Festival Huế vào năm 2004, 2006: tại liên hoan rối nước tổ chức tại Phú Thọ... Ngay cả như các hoạt động văn hoá được tổ chức trên Hà Nội cũng luôn có những lời mời tới phường rối làng tôi.

 (Theo ĐCSVN)